والدگری چیست؟ و آشنایی با انواع سبک‌های فرزندپروری

“What Is Parenting? An Introduction to Parenting Styles”

والدگری مثل باغبانی است؛ نمی‌توانی یک روز بکاری و فردا برداشت کنی. والدگری یعنی هر روز بودن، هر روز یاد گرفتن، هر روز کنار فرزندت رشد کردن. والدگری یک مسیر است، نه یک مقصد. هیچ پدر و مادر کاملی وجود ندارد و هیچ دستورالعمل جادویی هم در کار نیست. اما چیزی که وجود دارد، آگاهی است. شناخت سبک‌های مختلف فرزندپروری به تو کمک می‌کند انتخاب کنی، نه اینکه فقط واکنش نشان دهی. در این مقاله، با انواع سبک های فرزند پروری آشنا می‌شوی و می‌بینی چرا والدگری مقتدر می‌تواند بهترین مسیر برای ساختن رابطه‌ای عمیق و انسانی با فرزندتان باشد. والدگری یک مهارت آموختنی است. با ما همراه باشید، لونا هستم همراه شما در مسیر اگاهی.

سبک فرزندپروری چیست؟

سبک‌های فرزندپروری یکی از مهم‌ترین مسائلی است که توسط والدین به درستی درک نمی‌شود. پژوهش‌ها نشان می‌دهد آنچه بیش از همه تعیین‌کننده سلامت روان کودکان است، سبک فرزندپروری والدین آنها می‌باشد. منظور از سبک فرزندپروری، دیدگاهی است که والدین نسبت به تربیت و رشد فرزند دارند و براساس این دیدگاه، شیوه خاصی را برای تعامل با فرزند خود در شرایط مختلف اتخاذ می‌کنند.

کارهای دایانا بامریند در دهه ۱۹۶۰ یک دسته‌بندی مشهور برای سبک‌های فرزندپروری ایجاد کرد. سبک فرزندپروری بامریند بر اساس دو عامل محبت و کنترل دسته‌بندی می‌شوند.

انواع سبک‌های فرزندپروری

۱. سبک فرزندپروری مستبدانه (کنترل بالا، محبت کم)

والدین مستبد غالباً با نظم و انضباط سخت شناخته می‌شوند:

· در نظم و انضباط سخت‌گیرند.

· مجازات معمول است.

· ارتباطات عمدتاً یک‌طرفه است (از والدین به فرزند)

· قوانین معمولاً توضیح داده نمی‌شوند.

· والدین معمولاً مذاکره نمی‌کنند.

· انتظارات بالا و بدون انعطاف است.

· مراقبت و حمایت کمی دارند.

۲. سبک فرزندپروری سهل‌گیرانه (کنترل کم، محبت زیاد)

والدین سهل‌گیر بیشتر به فرزندان خود اجازه می‌دهند آنچه را می‌خواهند انجام دهند:

· بدون قانون هستند یا محدودیت‌های کمی اعمال می‌کنند.

· بیشتر به کودکان اجازه می‌دهند خودشان مشکلات را کشف کنند.

· ارتباطات باز است.

· انتظارات حداقل است یا تعیین نشده.

· معمولاً گرم و مراقبت‌کننده هستند.

۳. سبک فرزندپروری طردکننده (کنترل کم، محبت کم)

والدین طردکننده آزادی زیادی به کودکان می‌دهند و از آن‌ها دور می‌شوند:

· نظم خاصی وجود ندارد.

· ارتباط والد و فرزند محدود است.

· مراقبت کمی دارند.

· از کودکان انتظارات کمی وجود دارد یا اصلاً وجود ندارد.

· اغلب اعتماد به نفس کودکان بسیار پایین است.

۴. سبک فرزندپروری هلیکوپتری (همیشه بالای سر کودک)

والد هلیکوپتری همیشه در حال نظارت و مداخله است:

· همه کارهای کودک را خودش انجام می‌دهد.

· دعواهای کودک را خودش حل می‌کند.

· دوستان کودک را خودش انتخاب می‌کند.

· به کودک اجازه استقلال نمی‌دهد.

· نتیجه؟ کودک در بزرگسالی دچار شکست‌آموزی می‌شود.

۵. سبک فرزندپروری مقتدرانه (کنترل بالا، محبت زیاد) – موفق‌ترین سبک

والدین مقتدر، منطقی و پرورش‌دهنده هستند و انتظارات مشخص و شفافی دارند:

· به احساسات کودک توجه و ارزش داده می‌شود.

· قوانین انضباطی روشن است و دلایل آن توضیح داده می‌شود.

· ارتباط مکرر و متناسب با سطح درک کودک است.

· والدین مقتدر مراقب‌های خوب و حمایتگری هستند.

· انتظارات و اهداف زیاد است اما به وضوح بیان شده است.

· کودکان ممکن است در اهداف خود نقش داشته باشند.

تصور می‌شود این سبک بیشتر برای کودکان مفید است. کودکان دارای والدین مقتدر تمایل به خودنظم‌دهی دارند و خود فکر می‌کنند.

چهار اصل اساسی در مسیر والدگری مقتدر

ما معتقدیم والدگری یک مهارت آموختنی است که بر پایه احترام و آگاهی بنا می‌شود. در مسیر والدگری مقتدر، چهار اصل اساسی را چراغ راهمان قرار داده‌ایم. این اصول به تو کمک می‌کند از تکنیک‌های خشک فاصله بگیری و به رابطه‌ای انسانی و عمیق برسی.

۱. احترام به صدای کودک

ما متعهد به اصول «کنوانسیون حقوق کودک» هستیم؛ به‌ویژه حق بیان دیدگاه‌ها توسط خود کودکان. والدگری مقتدر یعنی به کودک یاد بدهی حرف زدن بلد است، نه اینکه به جایش حرف بزنی. از سنین پایین، نظر او را بپرس، حتی اگر تصمیم نهایی با تو باشد. «ناهار چی دوست داری؟»، «این فیلم برات جذاب بود یا خسته‌کننده؟» این سوالات ساده، به او حس ارزشمندی می‌دهد.

۲. رابطه، مرکزِ همه چیز است

امنیت و گرمای رابطه شما با فرزندتان، الگوی تمام روابط آینده او خواهد بود. والدگری مقتدر می‌گوید پیش از هر تکنیکی، رابطه را بساز. اگر رابطه آسیب ببیند، هیچ قانون و هیچ تشویق و تنبیهی کار نمی‌کند. وقت بگذار، گوش بده، در کنارش باش. نه فقط وقتی مشکلی پیش آمده، که در روزهای عادی هم. این سرمایه‌گذاری، بهترین کاری است که می‌توانی برای آینده او انجام دهی.

۳. داستان زندگی شما

با بازخوانی داستان زندگی خودمان، کلید قطع زنجیره رفتارهای منفی نسل‌های گذشته را پیدا می‌کنیم. والدگری مقتدر از تو می‌خواهد به گذشته خودت نگاه کنی. چه رفتارهایی از پدر و مادرت را دوست داشتی و می‌خواهی تکرار کنی؟ چه چیزهایی را نخواهی تکرار کنی؟ آگاهی از داستان خودت، بزرگ‌ترین ابزار برای تغییر است. بسیاری از واکنش‌های ما در والدگری، ریشه در تجربه‌های خودمان دارد. وقتی آن را ببینی، می‌توانی انتخاب کنی.

۴. آگاهی فرهنگی

ما به تفاوت‌های فرهنگی هر خانواده احترام می‌گذاریم و معتقدیم هر والد با ارزش‌های خودش مسیر رشد را می‌سازد. والدگری مقتدر یک نسخه واحد برای همه نیست. آنچه در یک فرهنگ یا خانواده جواب می‌دهد، ممکن است در جای دیگر مؤثر نباشد. مهم این است که تو آگاهانه انتخاب کنی، نه از روی تقلید کورکورانه. ارزش‌های خودت را بشناس، با همسرت هماهنگ باش، و مسیری را برو که با هویت فرهنگی‌ات همخوانی دارد.

در پایان:

والدگری یعنی هر روز یک قدم به جلو برداری. یعنی وقتی اشتباه کردی، خودت را ببخشی و دوباره شروع کنی. یعنی از رابطه‌ات با فرزندت لذت ببری، نه اینکه فقط وظیفه‌ات را انجام دهی. والدگری مقتدر یک سفر از «تکنیک‌های خشک» به سمت «رابطه انسانی و عمیق» است. در این سفر، تو هم آموزش می‌دهی، هم یاد می‌گیری. تو هم تغییر می‌کنی، هم تأثیر می‌گذاری. و مهم‌تر از همه، تنها نیستی. در این سفر همراه ما باشید. اگر نیاز به مشاوره تخصصی در زمینه والدگری دارید، تیم روانشناسی ما آماده همراهی شماست. برای دریافت وقت مشاوره، با ما در تماس باشید.

شاد و پیروز باشید.