Autism in Girls and Boys: Why Is Autism More Difficult to Diagnose in Girls
سالها تصور میشد که اختلال طیف اوتیسم تقریباً یک اختلال «مخصوص پسران» است. این باور تا حدی از آمارهای قدیمی نشأت میگرفت که نشان میداد تعداد پسران تشخیصدادهشده بیشتر از دختران است. اما پژوهشهای سالهای اخیر نشان دادهاند که این تفاوت، تنها به شیوع بیشتر اوتیسم در پسران مربوط نمیشود؛ بلکه یکی از دلایل مهم آن، تشخیص دیرهنگام یا حتی نادیده گرفتن علائم در بسیاری از دختران است.
امروزه متخصصان معتقدند بخشی از دختران مبتلا به اختلال طیف اوتیسم، به دلیل تفاوت در نحوه بروز علائم، سالها بدون تشخیص باقی میمانند یا با اختلالات دیگری مانند اضطراب، افسردگی یا اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) تشخیص داده میشوند. به همین دلیل، شناخت تفاوتهای اوتیسم در دختران و پسران اهمیت زیادی دارد و میتواند به تشخیص بهموقع و دریافت حمایت مناسب کمک کند.
در این مقاله بررسی میکنیم که چرا علائم اوتیسم در دختران ممکن است با پسران متفاوت باشد، چه عواملی باعث تشخیص دیرتر آنها میشود و والدین باید به چه نشانههایی توجه کنند.با ما همراه باشید، من لونا هستم؛ همراه شما در مسیر آگاهی.
آیا اوتیسم در دختران کمتر از پسران است؟
بر اساس مطالعات، اختلال طیف اوتیسم در پسران بیشتر از دختران تشخیص داده میشود و نسبت تقریبی آن حدود سه تا چهار پسر در برابر هر یک دختر است. با این حال، پژوهشگران معتقدند این آمار لزوماً به معنای شیوع واقعی کمتر اوتیسم در دختران نیست.
یکی از دلایل این موضوع آن است که معیارهای تشخیصی اوتیسم، سالها بر اساس مطالعات انجامشده روی پسران تدوین شده بودند. در نتیجه، الگوی رفتاری بسیاری از دختران با این معیارها کاملاً مطابقت نداشت و احتمال نادیده گرفته شدن آنها افزایش مییافت.
امروزه شواهد علمی نشان میدهد برخی دختران، بهویژه آنهایی که هوش و مهارتهای زبانی مناسبی دارند، ممکن است سالها بدون تشخیص باقی بمانند. در برخی موارد نیز تشخیص اوتیسم تا دوران نوجوانی یا حتی بزرگسالی به تعویق میافتد.
چرا تشخیص اوتیسم در دختران دشوارتر است؟
یکی از مهمترین دلایل، تفاوت در نحوه بروز علائم است. بسیاری از دختران مبتلا به اوتیسم از سنین پایین تلاش میکنند رفتار اطرافیان خود را مشاهده و تقلید کنند. آنها ممکن است با دقت به نحوه صحبت کردن، بازی کردن یا برقراری ارتباط همسالان نگاه کنند و همان رفتارها را تقلید کنند تا تفاوتهای خود کمتر دیده شود.
متخصصان این پدیده را پنهانسازی علائم Masking) یا (Camouflagin مینامند. این رفتار معمولاً آگاهانه نیست، بلکه راهی است که کودک برای پذیرفته شدن در جمع یا کاهش فشارهای اجتماعی انتخاب میکند.
برای مثال، ممکن است دختری در مدرسه لبخند بزند، در گفتوگوهای گروهی حضور داشته باشد و از بیرون کاملاً اجتماعی به نظر برسد، اما پس از بازگشت به خانه به دلیل خستگی ناشی از تلاش مداوم برای سازگار شدن، دچار اضطراب، بیحوصلگی یا فرسودگی عاطفی شود. به همین دلیل، والدین و حتی معلمان ممکن است شدت دشواریهای او را کمتر از واقعیت برآورد کنند.
علائم اوتیسم در دختران چگونه میتواند متفاوت باشد؟
علایق محدود و تکراری یکی از ویژگیهای اصلی اختلال طیف اوتیسم است، اما شکل بروز این علایق در دختران همیشه شبیه پسران نیست.
برای مثال، یک پسر ممکن است علاقه بسیار شدیدی به قطارها، نقشهها یا اعداد داشته باشد؛ موضوعاتی که بهراحتی توجه اطرافیان را جلب میکنند. اما یک دختر ممکن است علاقهای عمیق به حیوانات، کتابها، شخصیتهای داستانی، موسیقی یا حتی یک دوست خاص داشته باشد. از آنجا که این علایق در ظاهر با علایق بسیاری از کودکان همسن شباهت دارند، شدت و وسواس موجود در آنها کمتر مورد توجه قرار میگیرد.
همچنین برخی دختران مبتلا به اوتیسم، تمایل بیشتری به برقراری دوستی دارند، اما در حفظ روابط، درک قواعد نانوشته اجتماعی، تشخیص کنایه، شناخت احساسات دیگران یا مدیریت تعارضها با مشکل مواجه میشوند. این دشواریها ممکن است در سالهای نخست دبستان چندان آشکار نباشند، اما با پیچیدهتر شدن روابط اجتماعی در دوران نوجوانی، بیشتر خود را نشان دهند.
در نتیجه، تفاوت در شیوه بروز علائم باعث میشود اوتیسم در بسیاری از دختران دیرتر تشخیص داده شود و فرصت استفاده از مداخلات زودهنگام از دست برود. شناخت این تفاوتها میتواند به والدین، معلمان و متخصصان کمک کند تا ارزیابی دقیقتری انجام دهند و در صورت نیاز، کودک را برای بررسی تخصصی ارجاع دهند.
آیا دختران همیشه دیرتر تشخیص داده میشوند؟
پاسخ این سؤال خیر است. بسیاری از دختران نیز در سالهای نخست زندگی و بهویژه زمانی که علائم واضحتری دارند، در سن مناسب تشخیص داده میشوند. با این حال، احتمال تأخیر در تشخیص در گروهی از دختران، بهویژه آنهایی که مهارت زبانی و شناختی مناسبی دارند، بیشتر است.
گاهی والدین متوجه میشوند که فرزندشان دوست دارد با دیگران ارتباط برقرار کند، اما در حفظ دوستیها، درک احساسات دیگران یا سازگار شدن با موقعیتهای اجتماعی دچار مشکل است. در برخی موارد نیز کودک به دلیل اضطراب، حساسیتهای حسی یا خستگی ناشی از تعاملات اجتماعی به روانشناس مراجعه میکند و در جریان ارزیابیهای تخصصی، مشخص میشود که این مشکلات در چارچوب اختلال طیف اوتیسم قابل توضیح هستند.
به همین دلیل، متخصصان تأکید میکنند که تشخیص اوتیسم نباید تنها بر اساس چند علامت ظاهری انجام شود، بلکه باید مجموعهای از مهارتهای ارتباطی، اجتماعی، رفتاری و سابقه رشد کودک بهطور جامع بررسی شود.
آیا تفاوت میان دختران و پسران بر روند درمان تأثیر دارد؟
اصول کلی مداخلات درمانی برای دختران و پسران تفاوتی ندارد. آنچه اهمیت دارد، شناخت دقیق تواناییها، چالشها و نیازهای هر کودک است. برنامه درمانی باید متناسب با شرایط هر فرد طراحی شود، نه صرفاً بر اساس جنسیت او.
برای مثال، ممکن است یک دختر بیشتر به آموزش مهارتهای اجتماعی، مدیریت اضطراب یا افزایش اعتمادبهنفس نیاز داشته باشد، در حالی که یک پسر بیشتر در زمینه انعطافپذیری رفتاری یا تنظیم رفتارهای تکراری به حمایت احتیاج داشته باشد. البته این تفاوتها قطعی نیستند و در هر کودک باید ارزیابی اختصاصی انجام شود.
پژوهشها نشان میدهند که مداخله زودهنگام، آموزش خانواده و برنامههای توانبخشی مبتنی بر نیازهای کودک، صرفنظر از دختر یا پسر بودن، میتوانند به بهبود مهارتهای ارتباطی، اجتماعی و سازگاری کمک کنند.
والدین به چه نکاتی توجه کنند؟
اگر دختر یا پسر شما در برقراری ارتباط با همسالان، درک احساسات دیگران، حفظ گفتوگوی دوطرفه، پذیرش تغییرات یا درک نشانههای غیرکلامی با دشواری روبهرو است، بهتر است موضوع را با یک متخصص رشد و تکامل یا روانشناس کودک در میان بگذارید.
همچنین اگر احساس میکنید کودک برای هماهنگ شدن با محیط، انرژی زیادی صرف تقلید رفتار دیگران میکند یا پس از حضور در مدرسه و جمعهای اجتماعی بهشدت خسته، مضطرب یا کلافه میشود، این موضوع نیز میتواند نیازمند بررسی تخصصی باشد. البته هیچیک از این نشانهها بهتنهایی به معنای ابتلا به اوتیسم نیستند و تشخیص تنها پس از ارزیابی جامع امکانپذیر است.
در پایان:
اختلال طیف اوتیسم در دختران و پسران ویژگیهای مشترک بسیاری دارد، اما نحوه بروز علائم در همه کودکان یکسان نیست. پژوهشهای سالهای اخیر نشان دادهاند که برخی دختران، به دلیل تفاوت در الگوی علائم یا توانایی بیشتر در پنهان کردن دشواریهای اجتماعی، دیرتر از پسران تشخیص داده میشوند. این موضوع اهمیت آگاهی والدین، معلمان و متخصصان را بیش از پیش نشان میدهد.
آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، توجه به نیازهای واقعی کودک و انجام ارزیابی تخصصی در صورت وجود نگرانی است. تشخیص بهموقع میتواند زمینه را برای دریافت حمایت مناسب و تقویت مهارتهای ارتباطی، اجتماعی و هیجانی فراهم کند و کیفیت زندگی کودک و خانواده را بهبود ببخشد.
تشخیص زودهنگام و دریافت راهنمایی تخصصی، میتواند نقش مهمی در آینده کودک داشته باشد. اگر درباره رشد، رفتار یا علائم فرزندتان نگرانی دارید، کارشناسان ما آمادهاند تا با ارزیابی تخصصی و مشاوره علمی، شما را در انتخاب بهترین مسیر همراهی کنند. برای دریافت مشاوره یا رزرو وقت، با ما در تماس باشید.
منابع:
American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR).
Lord, C., Brugha, T. S., Charman, T., et al. (2020). Autism spectrum disorder. Nature Reviews Disease Primers, 6(1), 5.
Hull, L., Petrides, K. V., & Mandy, W. (2020). The Female Autism Phenotype and Camouflaging: A Narrative Review. Review Journal of Autism and Developmental Disorders, 7(4), 306–317.
Wood-Downie, H., Wong, B., Kovshoff, H., et al. (2021). Sex/Gender Differences in Camouflaging in Children and Adolescents with Autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 51, 1353–1364.